woensdag, februari 22, 2017

Notitie Lausanne economic synergy?



Via research mbt de constructive economy kom ik via Christian Felber een 2e business school in Lausanne tegen.
Een kleiner 'kerkje' in het dorp ernaast. Met zijn eigen gesloten gemeenschap, evangelie en overtuigingen. Grondig geworteld in diepe overtuigingen van het onaantastbare eigen gelijk.
Hoe krijgen we het voor elkaar dat een economie het werk minimaliseert en het rendement maximaliseert?
Door slim samen te werken, maar nee hoor we concurreren elkaar kapot. Dankzij ons menselijk onvermogen onze overtuigingen aan te passen. 'Facts don't change our minds'.
Work to do. Mijn hoop ligt nu bij Liminal Thinking en Liminal Coaching en een eenduidig helder uitzicht op wat Teal For Teal is.

maandag, september 05, 2016

Let the mother economy feed her offspring

The internet had expanded our perception horizon far beyond our comfort zone. It enabled us to be informed about the state of the world. The facts evoke a growing discomfort with the condition and evolution of our economy.
We either accept this inconvenient truth or choose to willfully ignore it. In both cases we loose our innocent satisfaction with our current way of living.
The number of people being aware of this is growing with the day. Many of us are seeking solutions to counter the threat of a total system collapse, but until now I see little coherence in these so needed initiatives.
Many initiatives struggle with what seems to be the decisive property of the old economy; money. Especially our jobs and mortgages seems to hold us imprisoned inside the old system, forcing us to sacrifice most of our time and freedom. there are a number of experiments going on trying to escape this of minimize it's influences.
Today an insight struck me. As we are bombarded with cheap offers of stuff in order to speed up their obsolescence and hence the profits of the produces, maybe we could accept those basically great products as a payment. So they can serve our needs and instead of disposing of them, be converted to a more useful durable state. Maintenance and repair have been wrongly downgraded to serve short term benefits like comfort and pleasure. By adapting a better beliefsystem and set of behaviors, the old system will feed the new system, like any new generation feeds on the old until it dies.

zondag, juli 17, 2016

nieuw economisch paradigma.

1e snelle notitie van een concretiserend gevoel. Spullen bewust slecht maken, zodat men steeds opnieuw moet kopen is momenteel normaal terwijl het aanvoelt als waanzin. Hetzelfde geldt voor je luie lijf van een kilo of 80 laten rondsleuren in een auto van 1000 kilo of meer wordt hetzelfde bekeken. Dar is kul.
Maar wat is dan het gezonde alternatief?

Het zou m.i. (altijd m.i.) beter zijn als het gebruik van hulpbronnen iets is dat volgens iedereen een teken van zwakte is. Iets voor invaliden en bejaarden en ander mensen die niet meekunnen komen zonder hulp. Nu is een 4wheeldrive nog een machtsmiddel om je status in de pikorde te claimen. Status op echte eigen kracht lijkt mij eerlijker. Zoveel mogelijk voordeel tegen minimale inspanning. Dat vergt zorgvuldigheid, ingeniositeit en intelligente organisatie.

Wat spullen betreft heb ik ook liever zaken die een leven lang meegaan. Gebruikswaarde / fabrikagekosten = prijs. 

Hoe ziet een economie er uit die dit toepast?
De NewYorker schrijft er dit over.
Het lijkt mij te gaan over veel geluk voor weinig moeite dankzij wijs gedrag en slim leven.

vrijdag, juli 01, 2016

Charting conceptual space

Dan Brown shared the way he uses modeling to create clarity and insights. This to me is what I would call an important aspect of Visual Thinking. I used to ´collect' triangles a lot, in my younger days.
I like the clean design way in which he represents his insights. Using form to create distinctions in conceptual space. That way working towards more distinct definitions of meanings. Reading this, I realize that at one point I changed my thinking strategy.
I used to start in this abstract space as well, but due to lack of connection with the understanding of my clients I learnt to start at the other side, from their perspective. With my most simple representation of the specific real situation involved.And by realizing this I -right now - become aware that this adds another dimension to the conversation!
There is visualisation of abstract concepts on one hand and visualisation of specific situations on the other hand. Both form yet another dimension in this vast conceptual space that is discussed here. Looking from that perspective we can see all Graphic Facilitators with their approach of visualisation somewhere along that line... Nice!

dinsdag, mei 10, 2016

Wat werkt met een netwerk?

Vorige week donderdag bij Nuidebout Gent, heb ik een gedachte getest die ontstond nadat ik me realiseerde dat het NDB initiatief de zoveelste herhaling kon worden van eerdere burgerrevoluties. 'Als je doet wat je deed, krijg je wat je kreeg.' Dit kan alleen anders worden als we iets doen wat nog niet eerder is gelukt.
Macht lijkt zich schijnbaar onvermijdelijk te concentreren, met de bekende structuren als gevolg.
Dat gebeurt zodra de macht wordt uitbesteed. Kan dat anders? Kunnen we ons effectief organiseren zonder de macht uit te besteden? Door eigenmachtig te blijven?
Wat kan ik zelf eigenmachtig doen wat ik nog niet deed waardoor het geheel sterker wordt zonder dat ik controle inlever? Welk nieuw gedrag kan ik vertonen?
Wat mij sterker maakt samen, is de samenwerking. En het succes daarvan wordt gevormd door de kwaliteit van de verbindingen die ik aanga. En daar ligt de sleutel.
Ik hoef niets in te leveren van mijn autonomie, terwijl ik sterke waarachtige verbindingen aanga met de mensen om mij heen. Dat maakt mij ogenblikkelijk sterker en de ander ook.
Als iedereen die meedoet dit gedrag herhaalt, ontstaat een stevig netwerk. Zonder enige gecentraliseerde macht. Dat netwerk is de veilige omgeving waarin ik mijn beste eigenschappen kan inzetten voor dat wat dient te gebeuren.
Wat dat is hangt af van de eisen van de situatie en van de verlangens die in het netwerk domineren.

maandag, mei 09, 2016

Define relation


Using my visual models to grasp the essence of a relation.

define connection

Digesting my meetup with Keesy White.
• How to create clarity about what constitutes true connections.
• How true connections create clarity.
And what possibilities that could bring...




dinsdag, januari 26, 2016

Goed of goed genoeg?

Om te weten of iets goed is, heb ik drie graadmeters: Het klopt, het voelt goed, en het werkt...
Dan is er geen tegenspraak tussen mijn denken, voelen en handelen. Die vallen dan samen in mijn ervaring van de werkelijkheid en die ervaar ik zodoende als waar en goed. Maar een ander kan bij een schijnbaar identieke situatie totaal andere ervaringen hebben. Dat maakt het moeilijk op basis van percepties te beweren dat iets echt ´goed´ is. Niet alleen voor mijzelf maar ook voor jou en iedereen. Liefst ook altijd en overal.

Hoe kom ik daar dan achter? Wanneer is iets echt absoluut goed te noemen? Wanneer voelt iets dat klopt en werkt altijd goed? Klopt altijd alles wat goed voelt en werkt? En werkt altijd alles wat goed voelt en klopt?

Er zijn meer benaderingen om dit helder te krijgen. Ik noem er vier:
  1. Als maar genoeg mensen het eens zijn over of ´iets´ goed is, dan gaat dat in het algemeen als goed gelden.
  2. Als de machthebbers bepalen dat iets goed is, dan heeft de rest dat te geloven of op zijn minst te aanvaarden.
  3. Als iets altijd dezelfde betrouwbare goede uitkomst heeft dan is dat gewoon goed volgens de natuurwetten. 
  4. Als iets mathematisch voorspelbaar goed is dat noemen we het wetenschappelijk bewezen goed.
De laatste lijkt het zekerst, maar komt minder voor dan het lijkt. Veel wetenschappelijk bewijs valt onder punt 1 in plaats van punt 4. De wiskunde heeft ondertussen ook nog bewezen dat het niet echt in staat is 100% zekerheid te bepalen. Mijn eigen brein is te klein om de complexiteit van alles mee te wegen, mijn gevoel kan ook maar beperkt meevoelen en mijn ervaring beperkt zich tot mijn waarnemingsveld. Benadering twee legt alles in handen van de machthebbers. Dat klopt niet, voelt niet goed en werkt ook slecht volgens punten 1, 3 en 4. Blijft op dit moment  punt 3 over als de interessantste benadering. Maar er is altijd wel iemand die zich niet goed voelt bij iets dat iedereen verder als goed ervaart. Meestal wordt dat opgelost door te zeggen dat die persoon zelf niet goed is.

Een logische oplossing, die vaak enkel voor die persoon niet goed voelt. Voor de rest is deze oplossing wel goed, naar wens verder gevalideerd middels één van de andere benaderingen. Dat lijkt even afdoende, maar al snel blijkt dat mensen elkaar gaan beoordelen als goed of fout. En dat is niet logisch, voelt niet goed en werkt niet... Mensen zijn geen ´iets´. Dat is nog makkelijk in te zien voor mijn naasten, maar buiten mijn waarnemingsveld is dat onderscheid weg.

En daarnaast is ´iets´ meestal niet helemaal goed of slecht, maar een beetje er tussen in. Zoals het grijs tussen zwart en wit... Alles bij elkaar kan ik het ´goede´ enkel zo goed mogelijk vaststellen, binnen mijn menselijke maten en omstandigheden. En dat voelt voor mij niet helemaal goed, maar het is het enige dat een beetje werkt, denk ik...
Ik heb ook een tijdje nog een andere aanpak gehad, herinner ik me. Gewoon vertrouwen dat het goed is. Maar dat is mij niet gelukt. Ik deed dat tenminste te blindelings. En ik maakte ook daar onvoldoende onderscheid tussen ´iets´ en de mens.
Ik voel dat ik zeker nog iets mis. Wat denk jij? Hoe doe jij dat?

vrijdag, januari 15, 2016

Learning while living

What I basically do these last days is following every attention attraction and the impulses they evoke.

My behavior appears chaotic, I do many things parallel seemingly finishing nothing ever,  but at the same time I come closer to my inner purpose.


So maybe I am on to something...

zaterdag, december 19, 2015

Halve waarheden

Wie links of rechts denkt, gebruikt maar de helft van zijn hersens. Ik moet opzoeken wie dat zei, maar ik kom het maar al te vaak tegen. Dat leidt tot discussies waarin de opponenten elkaars zwakke punten aanvallen om hun eigen gelijk te bewijzen. Maar dat werkt niet. Beide standpunten evolueren daardoor juist tot sluitenende betogen, dankzij de reacties op elke oorspronkelijke zwakheid in het verhaal. Wat resteert is twee tegengestelde sluitende betogen. Waar niets meer tegenin in te brengen is. Twee verhalen die elkaar uitsluiten.

Maar geen van beide omvatten ze de hele waarheid. Het zijn dat soort onvolledige waarheden, die mij tegenwoordig storen. Het is niet dat wat wordt beweerd onjuist is, maar het is maar de halve waarheid waar de aandacht op wordt gericht. En niemand lijkt het andere onbelichte deel te missen. Je ziet immers niet wat je niet ziet...

dinsdag, november 03, 2015

Darwin, Enron en erger.

Op facebook, waar ik vaker kom dan op mijn blog, las ik een link naar dit blog van een zekere Johan Sanctorum. Over de eenzijdige focus van de huidige Belgische en Vlaamse en Antwerpse overheid op het belang van het 'bedrijfsleven' met het "accent op financiële en fiscale voordelen aan het bedrijfsleven, ten koste van het gezinsbudget."

Ik was niet van de partij bij de beschreven bijeenkomsten, maar als deze analyse klopt, verklaart dat het drijvende gevaar achter de huidige politiek ontwikkelingen. De suggestie is dat egoïsme de grootste menselijke deugd is en het kapitalisme als logische maatschappelijke consequentie daarvan. Het 'elk-voor-zich' is wat ons drijft en hoort te drijven. De vrijemarkteconomie moet dat egoïsme maximaliseren, waardoor de overheid overbodig wordt. Schaf vooral alle sociale voorzieningen af en laat het recht van de sterkste gelden. 
Als dat waar was was Amerika ons nog steeds lichtjaren vooruit in welvaart, welzijn en welbehagen. Je moet daar buitengewoon immuun zijn voor de werkelijkheid om niet te zien dat dit systeem inmiddels de samenleving heeft uitgehold en corruptie bij de machthebbers meer regel is dan uitzondering.
De uitwerking van te eenzijdig Darwinisme is het treffendst gedemonstreerd bij Enron, waar precies deze opvatting de basis was van de bedrijfsstrategie.

Wat klopt er dan niet?
Egoïsme is toch één van de meest oorspronkelijke drijfveren in de natuur en onze maatschappij? Darwin heeft volgens mij wel gelijk, maar - en daar schuilt het gevaar - hij heeft slechts een deel van de evolutionaire krachten geduid. (Om met Taleb te spreken, hij heeft de zwarte zwaan over het hoofd gezien.) Dat blijkt zodra zijn zienswijzen zonder meer worden toegepast. Dan ontstaat er geen stabiele evenwichtige ontwikkeling, maar een steeds ondraaglijker verschil tot het systeem sneuvelt.

Wat Darwin heeft gemist, is later beschreven door de biologe Margulis. Maar omdat 'men' al voldoende had aan ook eerst verguisde verklaringen van Darwin, is haar ontdekking om het hardst gekleineerd. Terwijl het een elegante tegenhanger is van Darwin's werk. Of het toeval is laat ik buiten beschouwing, maar de man Darwin nam de selectiekracht van concurrentie waar en de vrouw Margulis beschreef de harmoniserende werking van symbiose en samenwerking. Juist het samenspel van die tegengestelde en onverenigbare krachten creëert de wereld zoals wij die kennen. In een voortdurende beweging rond de balans tussen pro- en asociaal gedrag.

Vanuit een standpunt waarin beide drijfveren meespelen, wordt zichtbaar welke problemen ontstaan door een eenzijdige 'kapitalistische' benadering. Als het belang van wederkerige afhankelijkheid wordt weggeorganiseerd ten faveure van onafhankelijk vrij concurrend ondernemerschap, dan ontstaat een koude onveilige maatschappij waar de zwakken geen plaats of bescherming kunnen vinden. Volgens Darwin zullen ze onvermijdelijk sterven om plaats te maken voor de sterke overwinnaars. Vanuit je comfortabele zetel lijkt dat nog misschien aanvaardbaar zoalg het gaat over asielzoekers, steuntrekkers en andere marginalen. Maar volgens deze redenering hoef je ook niets te gunnen aan zwakkelinge als je oude vader en moeder, of waarom dan ook,  je eigen kinderen! Die kosten ook alleen maar tijd, aandacht en energie zonder dat ze meteen iets opleveren.

Misschien uitgezonderd de meest geharde psychopaat zal bijna iedereen nu de aandrang voelen om de bovenstaande redenering te ontkrachten. En die drang is precies de tegenkracht die Margulis wist te duiden. Naast keihard en noodzakelijk egoïsme bezitten gezonde mensen ook een natuurlijke sociale drang. En de geschiedenis bewijst keer op keer dan juist samenwerken het succes van een samenleving definieert. Ook het falen van socialisme of het door mij bewonderde hippiedom is hiermee verklaard.
Wordt een element gemist in de definitie van een politieke visie dan lopen we gevaar. Gecombineerd met de bewezen corrumperende werking van machtsconcentratie vormt het een recept voor problemen. En nog wel volledig onafhankelijk van goede of slechte bedoelingen!

donderdag, april 23, 2015

Absoluut en stiekem eigendom lijkt uit de tijd

Ik las deze donderdag 23 april een goed artikel in de Correspondent over hoe wij onze zaken delen en beschermen. Mis ik iets, vraagt de auteur. Hangt vooral af van wat je als grens, als kader hanteert, denk ik. Er zijn twee aspecten die me al tijden jeuken.
Ik probeer het kort te verwoorden. Als ik daardoor onduidelijk ben, laat weten.

1.
Doe even een digitale denkoefening, bewust heel zwart wit. Kies dus voor je verder leest. Welke eindsituatie is in zijn totaliteit beter: 

Alles geheim, of alles openbaar? 

Ik neig naar het laatste. Iedereen mag een camera in mijn toilet zetten, zolang ik ook alles weet van die gast. Ook mijn bankgegevens mag je zo weten. Als ik maar kan weten wie er met zijn vingers aan mijn spullen zit. Juist dat laatste, dat dat lastig is, is het echte probleem. Hekken, digitaal of materieel, zijn primitieve verdedigingsmiddelen, geen oplossingen. 
Ik vermoed dat een diametraal andere benadering misschien beter is.

2.
Er is ook iets fout met de notie van eigendom. Ook die is te primitief voor woorden. Het is nu mogelijk en wettelijk beschermd om stiekem dingen te hebben. Om volstrekt anoniem bezit te vergaren zonder je met de wereld te hoeven verhouden hoe je ermee omgaat. Dat bevoordeelt asociaal gedrag. Ik begrijp niet waarom. Hier zit de echte angel vermoed ik.

Abdullah Öcalan heeft succesvol de natiestaat, een andere vanzelfsprekendheid, in vraag gesteld. Je geeft zelf aan al dat nationale oplossingen de facto onzin zijn.
Nu beginnen deze twee andere rariteiten me meer te storen. In een maatschappelijk kader gezien zijn stiekeme zaken en absoluut eigendom historische artefacten die de ontwikkeling hinderen van het globale systeem.

dinsdag, maart 24, 2015

Rozen voor mijn moeder

Ik heb net simpele rode rozen gehaald. Die ga ik straks bij mijn moeder leggen. Als afscheid. Van haar. Van haar leven. Van het voltooide moederschap van acht kinderen. In het gezelschap van mijn enige dochter Rosa. Een mooie generatielijn, zonder interferentie van de ook gekwetste zielen van de rest van het gezin.
Vijf jaar geleden heb ik mijn moeder nog meegenomen naar Ulrum, haar geboortedorp in het noordelijkste deel van Groningen. Zoals met alles, ietwat tegen haar zin. Het leven 'nemen' heeft ze nooit geleerd.
Daar verzon ik dat ze haar eigen moeder, die ze nooit heeft gekend, zou kunnen gaan groeten bij haar graf. Dat was natuurlijk overbodige onzin, maar uiteindelijk gingen we toch bloemen kopen om er neer te leggen. Eenmaal in de winkel was het opeens Haar Eigen Wijsheid die het overnam. Het moesten simpele rode rozen zijn. En zo is het gebeurd. Later hoorde ik via mijn zus dat ze 'toch wel' blij was dat ze dat had gedaan. Vanavond krijgt ze rozen van mij...

woensdag, februari 11, 2015

Creating Wisdom

I would see "Practise" as WORK. Rigourous work, so a spade represents it well. Knowledge is the state BEFORE that.

Applied Knowledge THROUGH Practise gives Experience and Competence.

And executed with Love, Care and Attention you gain Insights and eventually Wisdom. Takes about a lifetime.

Doelmatig gemak

Ons lijf, onze biologische huishouding (lees: 'economie') weet dat het efficiënter is om alleen te werken als het onvermijdelijk is. Dus pas als iets FOUT gaat. En dan hebben we Opwinding nodig om in aktie te komen.
Werkte prima op de savanne, maar onze moderne samenleving (h)erkent onze natuurlijk menselijke werkwijze nog nauwelijks.
Anders gezegd: Onze moderne samenwerking is niet afgestemd op onze gegeven instincten. (bv groepsdwang, gemakszucht, etc...)

zaterdag, januari 24, 2015

immuunsysteem

Kanker heeft helemaal niets te maken met je immuunsysteem, of de conditie ervan. Het immuunsysteem is er om kwalijke invloeden van buiten te bestrijden. Kanker is 'eigen' en daar heeft het immuunsysteem niets tegen.

vrijdag, januari 09, 2015

An overview of graphic facilitation.

It is easy to understand that architects and building contractors can not communicatie effeciently without proper drawings and maps. 
But this also applies to any other field that needs to convey complex situations and have meaningful conversations about it.

Graphic facilitation is a still emerging field that started around the turn of the century. I did it for years, before it had a name. It was in 2006 I first found the Grove on internet and the same year encountered people who did related stuff. Today ii is growing very fast.

USA Pioneers in this field are David Sibbet  and Dave Gray.
David founded the Grove
Dave founded Xplane
Profesionally I regard myself as being on the same level. But I failed in building a company out of it. I hate to lead, to control and waste my time organizing the life of others. ZICHT is still a one man company.

I worked at IMD a lot with Keith Bendis. He is essentially cartoonist and illustrator. His interest lies in drawing and not the business content, so he just does recording. With a crazy syle and sense of humor.
Brandy Agerbeck is very good content wise. And then there are a lot of lesser gods, but this should help you to get a good impression.

Hebben we dit niet zelf gecreëerd?

Ik heb de eerste gastarbeiders zien binnenkomen. Apart gehouden in barakken op het fabrieksterrein, waar ik als jongen vakantiewerk kwam doen. Vriendelijke boeren die naast me de gekte van de lopende band verdroegen. Ik drie weken, zij jaar na jaar. En de gasten zijn nooit terug gegaan, maar haalden uiteindelijk hun familie hierheen. Want je leven geven in de fabriek was een toekomst geven aan je kinderen.

Maar wij hebben schandelijk nagelaten deze gasten een fatsoenlijke permanente plaats in ons midden te geven. En we hebben ze niet veilig in ons midden opgenomen, maar we hebben ze geëxploiteerd en verwaarloosd. De eerste generatie is 'verbruikt human capital'. Dat deze laisser faire behandeling als postmodern multiculturele tolerantie werd weggezet, doet niets af aan onze gemakzucht. Er niet echt bij horen is een pijn die biologisch is geprogrammeerd en niet cultureel. Wat doe je als je er niet echt bij mag? Dan begin je toch je eigen kringetje? Eén die zich afzet tegen de rest. Dat is voor moslimextremisten niet anders dan voor bijvoorbeeld de gothic gasten.

 Wij associëren onze betere welvaartspositie graag met een 'betere' of 'ruimere' opvatting over het bestaan en onze samenleving. Ik hoop dat dat waar is. Maar daar hoort dan een eerlijk zelfbewustzijn bij en het vermogen verantwoordelijkheid te nemen voor eigen fouten en nalatigheden. Dus als we naar de oorzaak willen, moeten we naar onze Nieuwe Nederlanders toe en in gesprek gaan over onze nalatigheden.  

maandag, januari 05, 2015

Samuel Bowles on how humans came to be moral and cooperative.

In his book A Cooperative Species: Human Reciprocity and Its Evolution
Bowles explains the following:

Genetic and cultural evolution has produced a species in which substantial numbers make sacrifices to uphold ethical norms and to help even total strangers. Cooperation with fellow group members has been essential to survival. Groups that created institutions to protect the civic-minded from exploitation by the selfish flourished and prevailed in conflicts with less cooperative groups.
Key to this process:

the evolution of social emotions such as shame and guilt,
our capacity to internalize social norms so that acting ethically became a personal goal rather than simply a prudent way to avoid punishment.

zaterdag, januari 03, 2015

Moeten we weg bij Facebook?

In Trouw een artikel met bovenstaande titel.
Ik heb bewust gekozen om op fb te reageren en niet bij Trouw. Wat betekent dat? 

Heel veel mensen, voor - en tegenstanders, vinden fb fijn om zo allerlei contacten bij te houden. Blijkbaar is er daarvoor geen betere plek. Anders zaten hier niemand meer.

Wat is hier nieuw aan? Alles wat ik deel en door anderen wordt 'geliked' is door mijzelf op dit gratis platform openbaar gemaakt. Precies zoals ik iets deel met een vriend die het vervolgens doorverteld. Dan begint het vuurtje te lopen. Alleen op fb gaat dat 1000 keer sneller. En handiger ook.

We doen dit op de website van Mark Zuckerberg c.s. En daar gelden zijn regels. En het is helder dat hij ons contacten-netwerk zo goed faciliteert uit eigenbelang. Zoals je je verplicht tot consumptie in een café, aanvaard je hier advertenties omdat je zo voor je aanwezigheid betaald. Tot zover lijkt het me redelijk fair.

Wat is nu het echte nadeel? Ik zie er nu twee:
1
Zelf vind ik het lastig dat ik over deze 'deal' nauwelijks kan onderhandelen. Het is te doen of te laten. Hoe praat ik als individu met een 'instituut'?
2
En er komt een punt dat fb zo groot wordt dat ons collectieve voordeel bijna een maatschappelijk belang wordt. Zoals niemand nog zonder internet kan. Dat is gelukkig formeel van niemand.

Wat moeten we doen als een privé onderneming zo groot en machtig wordt dat we niet zonder kunnen of willen? Dat probleem hebben we al. Banken zijn privé ondernemingen die we niet durven afschaffen, ook al is bewezen dat ze ons bedriegen en bestelen. 

Het 'fb probleem' lijkt me een veel algemener probleem. We creëren 'instituten' die groter worden dan onszelf. En sommigen worden monsters die zich tegen ons keren. 

Ik heb in alle discussies nog geen oplossingen gehoord. En zelf tob ik daar wel over. Iemand ideeën?